Çene Eklemi Hastalıkları ve Tedavisi

Temporomandibular Eklem (Alt Çene Eklemi) Bozuklukları:

Temporomandibular Eklem (TME , Alt çene eklemi ) ve çiğneme kaslarını tutan ağrı ve/veya fonksiyon bozukluğu sendromudur. Sıklıkla eklem yüzeyi ve disk arasındaki uyum bozulmuştur. Çene eklemi bozuklukları, günümüzde popülasyonun büyük bir kesiminde gözlemlenir.
TME bozukluklarının belirtileri:
• Ağız açma-kapama sırasında ağrı
• Ağız açma-kapamada klik, tıkırtı sesi
• Ağız açmada kısıtlılık veya kilitlenme
• Ağız açma sırasında çenede deviasyon (kayma)
• Boyunda ağrı veya sertlik
• Baş ağrısı (Migren ağrısı ile karıştırılır)

• Çiğneme sırasında ağrı
• Yüzde ağrı
• Dişleri birbiri üstüne kapatırken ağrı
• Çiğneme sırasında çenede yorgunluk hissi,kas ağrıları

• Genellikle sabahları kalkınca ağız açmada güçlük ve ağrı
• Esnemede zorluk
• Kulak ağrıları
• Kulaklarda çınlama
• Kulakta tıkanma hissi ve basınç
TME’de diskin deplasmanı ya da kondil ve diskte dejeneratif değişiklikler de oluşabilir. TME’deki klinik semptomlardaki farklılıklar her zaman disk deplasmanı olarak açıklanamaz. Çiğneme kaslarının disfonksiyonu da hesaba katılmalıdır.
Temporomandibular Disfonksiyon Nedenleri: (alt çene eklem fonksiyon bozukluğu)
• Çenelere yada eklem bölgesine gelen direkt travma (kaza ya da darbe sonucu)
• Travmatik diş çekimleri
• Tek taraflı çiğneme alışkanlığı
• Diş eksiklikleri
• Diş sıkma ve gıcırdatma
• Stres, depresyon vs.
• Dişlerde kapanış sorunları (derin ve açık kapanış,yan çapraz kapanışlar)
• Eklemin gelişimsel defektleri( hipoplaziler vs.)
• Dejeneratif eklem rahatsızlıkları, osteoartritis, artrozis
• Otoimmün hastalıklar, romatoid artrit, lupus
• Bilinmeyen faktörler

TME Muayenesinde; Dişler ve okluzyon(kapanış) muayenesi, çiğneme kaslarının muayenesi ve çene ekleminin muayenesi birlikte yapılır.

Teşhis:
Çene eklemi bozukluklarında teşhis için muayene ile birlikte bazı yardımcı testler de kullanılabilir. Ayrıca geleneksel veya bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme de sıklıkla kullanılan görüntüleme yöntemleridir. Nadiren sintigrafi veya PET tetkikleri de gerekebilir.

Tedavi seçenekleri:
• Hasta eğitimi ve koruyucu tedavi
• Splint tedavisi

• İlaç tedavisi
• Egzersizler
• Fizik tedavi
• Psikiyatrik destek
• Geç kalınmış vakalarda ileri tedaviler (Cerrahi vs.)

Tedavi sürecinde;
• Eklemler üzerindeki yükün azaltılması çok önemlidir. Hastanın stresten uzaklaştırılması gerekir.
• Sakız çiğnenmesi, çeneyi yoracak sert gıdalar yenmesi yasaktır.
• Esnerken, hapşırırken ağız aşırı açılmamalı, çene elle desteklenmelidir.
• Isırma hareketi kesinlikle yasaktır, besinler küçük parçalar halinde ağza alınır.
• Tek taraflı çiğneme yapılmamalıdır, besinler her iki tarafta da çiğnenmelidir.
• Ağrının çok olduğu durumlarda, doktora başvurma sürecine kadar; ağrı kesici,kas gevşetici ve antienflamatuar ilaçlara başvurulabilir.
Tedavi sürecinin sonunda;
• Erken ve patolojik tüberkül temasları düzeltilir.
• Kapanış kontrol edilir, gerekiyorsa hasta ortodontiste sevk edilir.
• Diş eksiklikleri varsa protetik tedaviler yoluyla giderilir ve nötral bir kapanış sağlanır.
• Diş sıkma veya gıcırdatma devam ediyorsa, psikiyatri konsültasyonu istenir.
Ancak; bu tamamlayıcı tedaviler sonucunda, tedavi süreci tam başarıyla sonuçlandırılabilir.
TME disfonksiyonlarının tedavisi öncelikle hasta uyumu olmak üzere, multidisipliner bir yaklaşımı gerekli kılar. TME uzmanının uygulayacağı tedaviyle birlikte, fizik tedavi uzmanı, psikiyatrist, nörolog konsültasyonunu da gerektirebilir.